Maria Skłodowska-Curie
Rocznica śmierci Marii Skłodowskiej-Curie.
4 lipca obchodziliśmy 86 rocznicę śmierci Marii Skłodowskiej-Curie, która zmarła 4 lipca 1934 roku w wieku 67 lat. Powodem jej śmierci była złośliwa anemia poprzedzona chorobą popromienną. Polka jest jedyną kobietą, która otrzymała Nagrodę Nobla dwukrotnie i była pierwszą kobietą pochowaną w paryskim Panteonie.
Maria Skłodowska urodziła się w Warszawie 7 listopada 1867 r. jako piąte dziecko w drobnej rodzinie szlacheckiej. Jej ojciec był nauczycielem fizyki i matematyki oraz dyrektorem dwóch warszawskich gimnazjów, a matka była przełożoną warszawskiej pensji dla dziewcząt.
Przyszła noblistka edukację odebrała w rodzinnym mieście. Wcześnie zapragnęła studiować na paryskiej Sorbonie. Pracowała więc przez kilka lat jako guwernantka, a w 1891 r. wyjechała do Paryża we Francji. Tam zdała egzaminy na wydział fizyki i chemii Sorbony i rozpoczęła naukę. Dzięki wytrwałości i pilnej pracy Maria uzyskała licencjat z fizyki (1893), a w rok później z matematyki, z bardzo dobrymi wynikami. W 1894 r. została przyjęta do zespołu fizyków pod dyrekcją Gabriela Lippmanna (1845-1921) i podjęła badania nad właściwościami magnetycznymi różnych metali i minerałów. Udowodniła, że promieniowanie uraniczne jest właściwością fizyczną, a nie chemiczną atomu. W 1895 r. poślubiła Pierre’a Curie (1859-1906) poznanego za pośrednictwem fizyka Józefa Wierusza-Kowalskiego (1866-1927).
W 1896 roku prof. Henri Becquerel (1852-1908) odkrył promieniowanie uranu, nad którym Maria podjęła badania w ramach pracy nad rozprawą doktorską. Pierre Curie dołączył do niej w 1898 roku i razem opublikowali odkrycie nowego pierwiastka, nazwanego polonem, na cześć ojczyzny Marii. W 1896 roku Maria i Pierre zostali szczęśliwymi rodzicami córeczki Irène. Małżonkowie pracowali razem w pomieszczeniu bardziej przypominającym szopę niż laboratorium naukowe. W kilka miesięcy później wspólnie odkryli rad.
W sierpniu 1903 r. za to osiągnięcie małżonkowie Maria i Pierre Curie wraz z prof. Becquerele otrzymali Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości.
Maria Skłodowska była pierwszą kobietą na świecie, która otrzymała to wyróżnienie. Rok później Maria urodziła druga córkę, Ève. Uzyskała również doktorat z fizyki na Sorbonie i rozpoczęła pracę w laboratorium męża, mianowanego profesorem.
W 1906 r. Pierre zginął w wypadku. W maju tego roku władze Uczelni postanowiły przekazać jej po mężu laboratorium i katedrę fizyki, nadając jej tytuł profesora – jako pierwszej kobiecie w historii.
W 1911 roku Maria otrzymała drugą, samodzielną już Nagrodę Nobla za odkrycie polonu i radu. Została tym samym pierwszą kobietą, która otrzymała Nobla w dziedzinie chemii i pierwszym człowiekiem w historii, który otrzymał tę nagrodę dwukrotnie.
Trzy lata później zbudowano z jej inicjatywy Instytut Radowy w Paryżu, prowadzący szczegółowe badania z zakresu nauk ścisłych (w tym medycyny).
W czasie I wojny światowej nadzorowała organizację polowych stacji rentgenograficznych dla żołnierzy. Po 1918 r. zaangażowała się w promowanie instytutów leczących choroby nowotworowe. W 1932 r. założyła w Warszawie Instytut Onkologii.
Dwa lata później 4 lipca Maria Skłodowska-Curie zmarła w Passy we Francji. Pochowano ją obok męża Pierre Curie w Sceaux, a w 1995 r. ich szczątki zostały przeniesione do Panteonu w Paryżu, gdzie spoczęła jako pierwsza kobieta.
Na podstawie artykułów zamieszczonych w www.historia.wprost.pl i www.wynalazca.tv
SZ