HISTORIA

SŁOWO O KOŁOMYI – STOLICY POKUCIA

Gród nad Prutem na przestrzeni dziejów był pod wpływem oddziaływania wielu kultur i państw. W pierwszych wiekach był
to Rzym. Stąd być może pochodzi nazwa Colonia. W epoce kształtowania się państw słowiańskich w IX-X w. – zachodniosłowiańskie
plemię polskotwórcze Lędzian. Od 981 gród był już w Rusi Kijowskiej, a po jej podziale w Księstwie Halicko-Włodzimierskim.
Z 1240 pochodzi pierwsza wzmianka pisemna o kołomyjskiej soli. W tym roku Mongołowie po raz pierwszy wyruszyli na podbój Europy i przez 400 lat tatarskie czambuły niszczyły Pokucie. W 1340 zapanowało Królestwo Polskie i okres I Rzeczypospolitej.
Kołomyja otrzymała wówczas od króla Kazimierza Wielkiego prawo magdeburskie, a w 1395 od Władysława Jagiełły – herb.
W 1772 państwa ościenne rozebrały Rzeczpospolitą Obojga Narodów i Pokucie z Kołomyją stało się częścią Austrii Hasburgów. Po I wojnie – Zachodnioukraińskiej Rebubliki Ludowej, a od 1919 – II Rzeczypospolitej.
Kołomyja od średniowiecza uważana była za stolicę Pokucia, krainy historycznej oddzielonej od północy szerokim korytem Dniestru, od zachodu puszczą bukową Czarnego Lasu, położoną między Bystrzycą Sołotwińską a Oporem, i wysokim pasmem Karpat Wschodnich, a od wschodu nurtem Czeremoszu – co stanowiło niedostępny kąt najdalej wysuniętej na południowy-wschód części Rzeczypospolitej.
Przed 1939 była wielokulturowym miastem powiatowym należącym do województwa stanisławowskiego, zamieszkałym przez Polaków, Ormian, Żydów, Rusinów-Ukraińców, Niemców, Czechów, Węgrów a nawet Francuzów i Anglików. Do Pokucia należały powiaty: kołomyjski, horodeński, śniatyński, kosowski, nadwórniański, tłumacki i południowa część powiatu stanisławowskiego.
Przed wybuchem II wojny miasto zamieszkiwało 44 560 mieszkańców, w tym:
19 150 Żydów (43%), 13 400 Polaków (30%), 9 480 (21,3%) Ukraińców oraz 2 530 (5,7%) Niemców i innych narodowości. Obszarowo
zajmowało 40,54 km2. Podzielone było na sześć dzielnic: I Śródmieście, II Nadwórniańskie, III Kuckie, IV Śniatyńskie (z Wincentówką), V Stanisławowskie (z Różanówką, Świętym Janem, Sławcami, Bagińszczyzną i Kosaczowem) oraz VI Mariahilf.
Miasto zdobiły 4 pomniki: obelisk na pamiątkę hołdu, złożonego królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi przez hospodara Stefana, Adama Mickiewicza, Franciszka Karpińskiego i Józefa Piłsudskiego.
Kołomyja była siedzibą władz i urzędów państwowych oraz samorządowych, duchownych i wojskowych. Stanowiła ważny węzeł kolejowy na linii Lwów – Śniatyn, a pozostałością po boomie naftowym była Kołomyjska Kolej Lokalna, przechodząca przez centrum miasta. Stąd prowadziła droga do letnisk nad Prutem i Rybnicą.
Ludność modliła się w 3 kościołach i kilku kaplicach rzymskokatolickich, 2 cerkwiach greckokatolickich, 2 kościołach ewangelickich, synagodze i około 20 bóżnicach.
Młodzież uczęszczała do 14 szkół powszechnych, 8 średnich i 4 zawodowych, zdobywając wiedzę po polsku, ukraińsku, niemiecku i w jidisz. Działało tu 12 zakładów kredytowych i banków, 8 hoteli,liczne restauracje, kawiarnie, cukiernie i aż 27 pokoi do śniadań. O zdrowie i higienę dbały 2 szpitale, miejski ośrodek zdrowia, 6 aptek, 2 drogerie i 2 łaźnie. Młodzieżą i dorosłymi opiekowały się 4 bursy i 6 ochronek, żłobków oraz przytulisko. Wolny czas spędzano w 2 parkach, 2 kinach, nad stawami Ramlera i Rosenraucha, na Górze Oskrzesinieckiej czy uprawiając sport na 2 boiskach – przy „Sokole” i w Wojskowo-Cywilnym  Klubie Sportowym „Pokucie”. Inni korzystali z czytelń, bibliotek, 7 księgarń, zbiorów Muzeum Pokuckiego, czy też przeglądając prasę, wychodzącą w liczbie od 4 do 12 tytułów, drukowaną w 6 drukarniach.
Działały tu liczne stowarzyszenia przemysłowe, oświatowe, polityczne i społeczne. Najsłynniejsze z nich to: Towarzystwo  Gimnastyczne „Sokół”, Towarzystwo Rękodzielników „Gwiazda” , Towarzystwo Szkoły Ludowej i Oddział Czarnohorski Towarzystwa Tatrzańskiego. Kołomyjanie zatrudnienie znajdowali w miejscowym przemyśle młynarskim, garbarskim, ceramicznym, metalurgicznym i naftowym oraz licznie rozwiniętym handlu i usługach. Tu działała jedyna w Europie fabryka tałesów.
Od czasów królewskich bezpieczeństwa państwa strzegła chorągiew królewska, stacjonująca na kołomyjskim zamku, później były to pułki austriackie, a od 1921 pułki polskie – 49 Huculski Pułk Strzelców i I dywizjon Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej.

Ilustr. Mapa Rzeczypospolitej Polskiej [fragment], Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1934.

BK

 

GARNIZON KOŁOMYJA

 

Pokojowe dzieje kołomyjskiego 49.HPS

 

KULT MARYJNY

 

Skomielna zarys

 

 

NOWENNA DO MATKI BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ

 

Nowenna

 

 

AKT ZAWIERZENIA KOŁOMYJAN MATCE BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ

 

 

AKT ZAWIERZENIA KOŁOMYJAN

 

 

DRUK ŚWIADECTWA OTRZYMANYCH ŁASK ZA POŚREDNICTWEM MATKI BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ (do pobrania)

 

 

Skomielna_Sanktuarium