HISTORIA

SŁOWO O KOŁOMYI – STOLICY POKUCIA

Gród nad Prutem na przestrzeni dziejów był pod wpływem oddziaływania wielu kultur i państw. W pierwszych wiekach był
to Rzym. Stąd być może pochodzi nazwa Colonia. W epoce kształtowania się państw słowiańskich w IX-X w. – zachodniosłowiańskie
plemię polskotwórcze Lędzian. Od 981 gród był już w Rusi Kijowskiej, a po jej podziale w Księstwie Halicko-Włodzimierskim.
Z 1240 pochodzi pierwsza wzmianka pisemna o kołomyjskiej soli. W tym roku Mongołowie po raz pierwszy wyruszyli na podbój Europy i przez 400 lat tatarskie czambuły niszczyły Pokucie. W 1340 zapanowało Królestwo Polskie i okres I Rzeczypospolitej.
Kołomyja otrzymała wówczas od króla Kazimierza Wielkiego prawo magdeburskie, a w 1395 od Władysława Jagiełły – herb.
W 1772 państwa ościenne rozebrały Rzeczpospolitą Obojga Narodów i Pokucie z Kołomyją stało się częścią Austrii Hasburgów. Po I wojnie – Zachodnioukraińskiej Rebubliki Ludowej, a od 1919 – II Rzeczypospolitej.
Kołomyja od średniowiecza uważana była za stolicę Pokucia, krainy historycznej oddzielonej od północy szerokim korytem Dniestru, od zachodu puszczą bukową Czarnego Lasu, położoną między Bystrzycą Sołotwińską a Oporem, i wysokim pasmem Karpat Wschodnich, a od wschodu nurtem Czeremoszu – co stanowiło niedostępny kąt najdalej wysuniętej na południowy-wschód części Rzeczypospolitej.
Przed 1939 była wielokulturowym miastem powiatowym należącym do województwa stanisławowskiego, zamieszkałym przez Polaków, Ormian, Żydów, Rusinów-Ukraińców, Niemców, Czechów, Węgrów a nawet Francuzów i Anglików. Do Pokucia należały powiaty: kołomyjski, horodeński, śniatyński, kosowski, nadwórniański, tłumacki i południowa część powiatu stanisławowskiego.
Przed wybuchem II wojny miasto zamieszkiwało 44 560 mieszkańców, w tym:
19 150 Żydów (43%), 13 400 Polaków (30%), 9 480 (21,3%) Ukraińców oraz 2 530 (5,7%) Niemców i innych narodowości. Obszarowo
zajmowało 40,54 km2. Podzielone było na sześć dzielnic: I Śródmieście, II Nadwórniańskie, III Kuckie, IV Śniatyńskie (z Wincentówką), V Stanisławowskie (z Różanówką, Świętym Janem, Sławcami, Bagińszczyzną i Kosaczowem) oraz VI Mariahilf.
Miasto zdobiły 4 pomniki: obelisk na pamiątkę hołdu, złożonego królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi przez hospodara Stefana, Adama Mickiewicza, Franciszka Karpińskiego i Józefa Piłsudskiego.
Kołomyja była siedzibą władz i urzędów państwowych oraz samorządowych, duchownych i wojskowych. Stanowiła ważny węzeł kolejowy na linii Lwów – Śniatyn, a pozostałością po boomie naftowym była Kołomyjska Kolej Lokalna, przechodząca przez centrum miasta. Stąd prowadziła droga do letnisk nad Prutem i Rybnicą.
Ludność modliła się w 3 kościołach i kilku kaplicach rzymskokatolickich, 2 cerkwiach greckokatolickich, 2 kościołach ewangelickich, synagodze i około 20 bóżnicach.
Młodzież uczęszczała do 14 szkół powszechnych, 8 średnich i 4 zawodowych, zdobywając wiedzę po polsku, ukraińsku, niemiecku i w jidisz. Działało tu 12 zakładów kredytowych i banków, 8 hoteli,liczne restauracje, kawiarnie, cukiernie i aż 27 pokoi do śniadań. O zdrowie i higienę dbały 2 szpitale, miejski ośrodek zdrowia, 6 aptek, 2 drogerie i 2 łaźnie. Młodzieżą i dorosłymi opiekowały się 4 bursy i 6 ochronek, żłobków oraz przytulisko. Wolny czas spędzano w 2 parkach, 2 kinach, nad stawami Ramlera i Rosenraucha, na Górze Oskrzesinieckiej czy uprawiając sport na 2 boiskach – przy „Sokole” i w Wojskowo-Cywilnym  Klubie Sportowym „Pokucie”. Inni korzystali z czytelń, bibliotek, 7 księgarń, zbiorów Muzeum Pokuckiego, czy też przeglądając prasę, wychodzącą w liczbie od 4 do 12 tytułów, drukowaną w 6 drukarniach.
Działały tu liczne stowarzyszenia przemysłowe, oświatowe, polityczne i społeczne. Najsłynniejsze z nich to: Towarzystwo  Gimnastyczne „Sokół”, Towarzystwo Rękodzielników „Gwiazda” , Towarzystwo Szkoły Ludowej i Oddział Czarnohorski Towarzystwa Tatrzańskiego. Kołomyjanie zatrudnienie znajdowali w miejscowym przemyśle młynarskim, garbarskim, ceramicznym, metalurgicznym i naftowym oraz licznie rozwiniętym handlu i usługach. Tu działała jedyna w Europie fabryka tałesów.
Od czasów królewskich bezpieczeństwa państwa strzegła chorągiew królewska, stacjonująca na kołomyjskim zamku, później były to pułki austriackie, a od 1921 pułki polskie – 49 Huculski Pułk Strzelców i I dywizjon Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej.

Ilustr. Mapa Rzeczypospolitej Polskiej [fragment], Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1934.

BK

 

GARNIZON KOŁOMYJA

 

Pokojowe dzieje kołomyjskiego 49.HPS

 

 

KULT MARYJNY

Publikacja:
Bożena Krupska

ZARYS KULTU MARYJNEGO
W KOŁOMYI
I SKOMIELNEJ CZARNEJ

Prawa autorskie

Publikacja udostępniona za zgodą wydawcy dla BIBLIOTEKI NARODOWEJ.
Całość ani żadna z jej części nie może być przetwarzana ani wykorzystywana w celach komercyjnych.

 Link do Biblioteki Narodowej – POLONA/ 

 

Zarys kultu maryjnego w Kołomyi i Skomie…, Krupska, Bożena Auto…, 2025 | Polona

 

NOWENNA DO MATKI BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ

 

Nowenna

 

 

AKT ZAWIERZENIA KOŁOMYJAN MATCE BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ

 

 

AKT ZAWIERZENIA KOŁOMYJAN

 

 

DRUK ŚWIADECTWA OTRZYMANYCH ŁASK ZA POŚREDNICTWEM MATKI BOSKIEJ KOŁOMYJSKIEJ (do pobrania)

 

 

Skomielna_Sanktuarium