ODZNACZENIE WROCŁAWSKICH KOŁOMYJAN I KRESOWIAN MEDALEM STULECIA ODZYSKANEJ NIEPODLEGŁOŚCI
Na wniosek Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo Wschodnich Prezydent RP pan Andrzej Duda nadał Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości działaczom społecznym na rzecz Kołomyi i Kresów pani Bożenie Krupskiej i panu Zbigniewowi Saganowskiemu. Odznaczenie to jest dowodem wdzięczności oraz wyrazem szacunku dla osób, które położyły szczególne zasługi w służbie Państwu i społeczeństwu na pamiątkę stulecia odrodzenia Państwa Polskiego. Działania wyróżnionych osób pozwalają na budowanie wspólnoty obywatelskiej Polaków i poczucia tożsamości narodowej wśród potomków kołomyjan i Pokucian oraz sympatyków Kresów, jak i rozsławiania dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i umacniania więzi z Polakami za granicą, a także umożliwiają podtrzymywanie pamięci historycznej o dawnych ziemiach polskich.
Ilustr. Odznaczenie Zbigniewa Saganowskiego przez Wojewodę Dolnośląskiego Jarosława Obremskiego. Awers i rewers Medalu Stulecia Odzyskanej Niepodległości, fot. Romana Saganowska
W dniu 26 stycznia 2023 roku, w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu, w Sali Kolumnowej odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych. W imieniu Prezydenta RP pana Andrzeja Dudy, Wojewoda Dolnośląski, pan Jarosław Obremski wręczył Złote Medale za Długoletnią Służbę, Medale Stulecia Odzyskanej Niepodległości, Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Odznaki okolicznościowych Medali 100-lecia Odzyskania Niepodległości. Łącznie odznaczonych zostało 37 osób, wśród nich pan Zbigniew Saganowski. Pani Bożenie Krupskiej ze względu na jej nieobecność w tym dniu odznaczenie zostanie wręczone w innym terminie.
Bożena Krupska – wiceprezes Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” – kołomyjanka po kądzieli, jest architektem i od roku 1990 działaczem społecznym Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich we Wrocławiu, kontynuując pracę swej matki Danuty. Jest dwukrotnym współzałożycielem Oddziału Miłośników Kołomyi „Pokucie” TMLiKPW w 1990 roku i Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” (OOK „Pokucie”) TMLiKPW z siedzibą we Wrocławiu w 2019 roku.
W latach 1991–94 współorganizowała cztery pierwsze wycieczki do Kołomyi, Lwowa i na Kresy Południowo-Wschodnie, popularyzując dzieje Rzeczypospolitej i wioząc tam pomoc materialną i finansową dla rodaków, organizacji polskich oraz parafii rzymskokatolickich. W 1993 zainicjowała akcję mosiężnych „Tabliczek Pamięci” poświęconych kołomyjanom zmarłym w więzieniach, łagrach, obozach i poległym podczas II wojny przeznaczonych dla kościoła parafialnego pw. św. Ignacego Loyoli w Kołomyi. W 1996 roku odtworzyła, nieznane wówczas, herby miast kresowych do „Kalendarza Kresów Południowo-Wschodnich”, wydanego przez Zarząd Główny TMLiKPW, oraz opracowała i wydała własnym sumptem „Plan miasta Kołomyi wg stanu z 1939 r.” Była inicjatorką, współautorką i autorką oprawy plastycznej wystawy „Pokucie – ziemia Vincenza”, jaka odbyła się w 1995 roku w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. Na przykładzie Kołomyi, poprzez książki, dokumenty, fotografie, mapy, medale, przedmioty i stroje ludowe oraz dzieła sztuki, przedstawiła na niej dzieje Pokucia od XIII w. do czasu ekspatriacji ludności polskiej na Zachód, odtwarzając nieistniejący, bogaty świat wielonarodowej krainy, gdzie przenikały się kultury Polaków, Ormian, Rusinów-Ukraińców i Żydów.
Ilustr.: Wystawa „Pokucie – ziemia Vincenza”, Salonik mieszczański z galerią fotograficzną kołomyjan, 1995, fot. Bożena Krupska
W 1994 zainicjowała wydawanie pisma oddziałowego „Gdzie szum Prutu…”, które prowadziła jako redaktor naczelny do 2001 roku, publikując w nim liczne artykuły historyczne, biogramy kołomyjan i Pokucian oraz wykazy uczestników powstań narodowych i żołnierzy z okresu obu wojen światowych oraz represjonowanych podczas II wojny. Pismo stało się znakomitym źródłem wiedzy o kołomyjanach i Kołomyi, stolicy Pokucia, zintegrowało środowisko kołomyjsko-pokuckie w kraju, na emigracji i w samej Kołomyi. Artykuły publikowała także na łamach „Semper Fidelis” i „Zeszytów Tłumackich”. Przyczyniła się do wydania trzech książek wspomnieniowych innych autorów dotyczących Kołomyi i Pokucia. W przełomowym roku 2000 opracowała „Kalendarz Kołomyjanin 2000”. Podczas spotkań członków i sympatyków OOK „Pokucie” wygłaszała prelekcje ilustrowane pokazami slajdów, przybliżając dzieje Kołomyi i Pokucia oraz dorobek zamieszkujących tam w przeszłości ludzi.
Ilustr.: Okładka „Gdzie szum Pruto…” , fot. Bożena Krupska
Celem upowszechnienia wiedzy o Kołomyi brała udział w założeniu strony internetowej OOK „Pokucie” www.kolomyja.net, projektując jej szatę graficzną i zawartość merytoryczną. W 2020 zainicjowała wykonanie tablicy pamiątkowej, poświęconej mieszkańcom Kołomyi i Pokucia poległym w wojnach XX w. oraz zaginionym i pomordowanym w latach 1939–1945, i umieszczenie jej w kościele parafialnym Braci Kapucynów w Skomielnej Czarnej, gdzie znajduje się łaskami słynący Obraz Matki Boskiej Kołomyjskiej, przywieziony przez ekspatriantów. Uczestniczyła w pracach projektowych tablicy oraz wykonała projekt koncepcyjny sztandaru OOK „Pokucie”. Zawarła w nim trzy symbole Kołomyi – herb miasta, krzyż srebrny Orderu VM przyznany dwóm kołomyjskim pułkom WP za bohaterski udział w kampanii wrześniowej 1939 roku oraz wizerunek obrazu MB Kołomyjskiej. Projekty te uświetniały stulecie odzyskania niepodległości przez Pokucie w 1919 roku oraz 30-lecie działalności OOK „Pokucie”. Jest autorem opracowania „30 lat Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich we Wrocławiu 1991–2021”, opisującym zarys działalności OOK „Pokucie”, stowarzyszeń polskich i parafii rzymskokatolickiej w Kołomyi.
Ilustr.: Okładka „30 lat Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich we Wrocławiu 1991–2021”, fot. Bożena Krupska
Swą działalnością społeczną przyczyniła się do ocalenia od zapomnienia polskiego dziedzictwa kulturowego i wielokulturowej historii Rzeczypospolitej Polskiej i jej mieszkańców na Pokuciu. Za swą zaangażowaną pracę na rzecz Kresów przyznano jej Złotą Odznakę Zasłużonego Członka dla TMLiKPW, a z okazji jubileuszu 30-lecia OOK „Pokucie” otrzymała Dyplom „za wieloletnie członkostwo oraz zasługi w popularyzowaniu historii Kołomyi i Pokucia” wraz z wpisem do Honorowej Księgi Pamiątkowej.
Obecnie kontynuuje prace nad odtwarzaniem kołomyjskich cmentarzy wojskowych z lat 1914–20 oraz słownikiem biograficznym Kołomyi.
Zbigniew Saganowski – wiceprezes Towarzystwa Miłośników Kultury Kresowej – od wielu lat działa na rzecz Kresów Wschodnich Rzeczpospolitej, w tym w szczególności ratowania cmentarzy kresowych.
W 2008 roku był współzałożycielem Towarzystwa Miłośników Kultury Kresowej, następnie skarbnikiem, członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa i wiceprezesem.
W roku 2008 uczestniczył w akcji ratowania i remontów cmentarzy rzymsko-katolickich w Berdyczowie i Drohobyczu na Ukrainie, w ramach wyjazdu „Studia Wschód” TVP Wrocław. Współorganizował i uczestniczył w latach 2010 – 2012 w akcji „Mogiłę Pradziada Ocal Od Zapomnienia”, prowadząc w następnych latach samodzielnie działalność na rzecz ratowania cmentarzy, w ramach macierzystego Towarzystwa. Od roku 2010 jest organizatorem grup wolontariuszy, które corocznie wyjeżdżają na Ukrainę i prowadzą prace remontowo-porządkowe na zaniedbanych, niszczejących cmentarzach kresowych, w szczególności w Kołomyi (na tym cmentarzu – każdego roku 2-tygodniowa praca wolontariuszy w celu wydobywania z ziemi i zarośli, czyszczenia, zestawiania na pierwotne miejsce, odnawiania napisów, konserwowania i inwentaryzowania pochówków), a także koło Lwowa – w Zimnej Wodzie i Starym Siole.
Dzięki pracom wolontariuszy, którymi kieruje, uratowano dotychczas od zniszczenia i zapomnienia mogiły (grobowce, pomniki, krzyże) kilku tysięcy pochowanych tam osób (Polaków, Czechów, Rusinów, Niemców, Austriaków, Węgrów, Ukraińców). Prowadzone prace inwentaryzacyjne pochówków na remontowanych cmentarzach pozwoliły stworzyć spisy inwentaryzacyjne, corocznie aktualizowane, dotyczące odnalezionych na remontowanych cmentarzach pochówków, które umieszczone są na stronie internetowej Towarzystwa Miłośników Kultury Kresowej (www.kresowianie.info ), dostępne dla wszystkich zainteresowanych, poszukujących miejsc spoczynku swoich bliskich. Praca ta pozwala uzupełniać wiedzę genealogiczną osób badających powiązania rodzinne.
Stworzony spis pochówków na cmentarzu rzymsko-katolickim w Kołomyi zawiera ponad 1300 nazwisk. Dodatkowo powstał uproszczony spis pochówków odnalezionych na cmentarzu Mariahilf, dzielnicy Kołomyi, zawierający 51 nazwisk.
Ilustr.: Cmentarz w Kołomyi, fot. Zbigniew Saganowski
W swoich działaniach współpracuje na bieżąco z Konsulatem RP we Lwowie oraz władzami administracyjnymi, kościelnymi i organizacjami oraz środowiskami Polaków w miejscowościach prowadzonych prac remontowo-porządkowych. Pozyskuje do działań wolontaryjnych kolejne osoby, w tym młodzież – w szczególności z organizacji harcerskich (ZHR, ZHP, Skauci Europy). Do realizacji organizowanych przedsięwzięć pozyskuje fundusze i darczyńców rzeczowych tak, by móc prowadzić zaplanowane przedsięwzięcia. Zapoczątkował na Kresach systemowe, coroczne zajmowanie się konkretnymi cmentarzami tak, aby ich stan mógł być poprawiany w kolejnych latach, w miejsce prac jednorazowych na różnych, za każdym razem, cmentarzach, co nie przynosiło trwałego efektu na dłuższy, co najmniej kilkuletni, okres.
Oprócz działań na cmentarzach aktywnie współuczestniczy w organizowaniu pomocy rodakom na Ukrainie poprzez zbiórki funduszy i darów rzeczowych, zawożenie ich do środowisk polskich i przekazywanie potrzebującym. Wśród miejsc, do których docierał z pomocą należy wymienić Starą Katielnię (koło Żytomierza) – wsparcie parafian i kościoła, Jazłowiec – pomoc dla Sióstr Niepokalanek, Bóbrkę – pomoc dla Sióstr Franciszkanek prowadzących opiekę nad dziećmi i młodzieżą oraz Księży Salezjanów prowadzących oratorium dla młodzieży, Kołomyję – środowiska Polaków i parafia św. Ignacego Loyoli, Stare Sioło – przekazywanie darów do Rady Sielskiej, Zimną Wodę – parafia Matki Bożej Fatimskiej i środowisko Polaków, Halicz – parafia bł. Jakuba Strzemię.
Obecnie, w trakcie wojny na Ukrainie, organizował wielokrotne wyjazdy busami z pomocą humanitarną dla Ukrainy, zawożąc dary m.in. do Zimnej Wody, Starego Sioła, Jazłowca, Halicza, Stanisławowa, Lwowa, Sambora, Bochorodczan, Wojutycz (koło Sambora), Bóbrki i Kołomyi, w drodze powrotnej z Ukrainy zabierając, zgodnie z potrzebami, uciekinierów do Polski.
W pracach Towarzystwa Miłośników Kultury Kresowej współorganizuje coroczne Międzynarodowe Spotkania Kresowian, odbywające się w pierwszy lub drugi weekend września w Świątnikach, koło Wrocławia – gromadzące corocznie (z wyłączeniem ostatnich 2 lat – ze względu na pandemię covid) kilkaset osób z Polski, Ukrainy, Czech, Niemiec.
Współpracuje również od roku 2010 z Ogólnopolskim Oddziałem Kołomyjan „Pokucie” Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo Wschodnich – współinicjując, a także wspomagając w możliwym sobie zakresie wspólne przedsięwzięcia.
Gratulujemy odznaczonym uznania za dotychczasową działalność na rzecz Kresów i przyznanie odznaczenia państwowego.