102 ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI
11 listopada 1918 r. w wagonie kolejowym w lesie Compiègne we Francji podpisano układ rozejmowy pomiędzy Ententą a Niemcami kończący I wojnę światową trwającą od 28 lipca 1914 r. W tym czasie w 1918 r. na froncie wschodnim wojska niemieckie były daleko na wschodzie, w przybliżeniu na linii od Zatoki Fińskiej na Morzu Bałtyckim od Narvy (obecn. Estonia), przez jezioro Czudzkie, Witebsk, Charków, Rostów nad Donem aż do Morza Czarnego.
Ilustr.: Francuska mapa frontu wschodniego w 1918 r. (kolor niebieski z przerywanym czerwonym)
Natomiast w Warszawie od września 1917 r. działała powołana przez Niemcy i Austro -Węgry Rada Regencyjna. Sytuację polityczną w Warszawie zmieniło w sposób zasadniczy przybycie 10 listopada 1918 r. specjalnym pociągiem z Berlina uwolnionego z twierdzy magdeburskiej Józefa Piłsudskiego. Tuż po przybyciu do Warszawy Józef Piłsudski odbył rozmowy z członkami Rady Regencyjnej. W ich wyniku zrezygnował z wyjazdu do Lublina, gdzie od trzech dni na wyzwolonych terenach działał Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele. Rząd ten zresztą na wiadomość o powrocie Piłsudskiego z Magdeburga oddał mu się do dyspozycji.
W dniu przybycia Piłsudskiego do Warszawy niemiecka okupacja była już w stanie rozkładu i perspektywa utworzenia Rządu Narodowego w stolicy wydawała się bardzo bliska. Polska Organizacja Wojskowa (POW) razem z żołnierzami Polskiej Siły Zbrojnej, będącej pod rozkazami Rady Regencyjnej, przystąpiły do rozbrajania stacjonujących w Warszawie oddziałów niemieckich. Na ogół akcja rozbrajania przebiegała bez walki, choć zdarzały się również ostre starcia.
Żołnierzy niemieckich wraz z urzędnikami w Warszawie było ok. 30 tys., natomiast w całym Królestwie 80 tys. Jeśli dodać do tego wojska niemieckie stacjonujące na froncie wschodnim, których liczebność wynosiła ok. 600 tys., to gdyby jednostki niemieckie zamierzały stawiać opór, wówczas powstające państwo polskie znalazłoby się bez wątpienia w sytuacji krytycznej. Na szczęście większość niemieckich żołnierzy myślała wówczas przede wszystkim o tym, jak najszybciej powrócić do domów.
Problemem ewakuacji niemieckiej armii Józef Piłsudski zajął się zaraz po przybyciu do stolicy. Jeszcze 10 listopada doszło do jego spotkania z niemiecką Centralną Radą Żołnierską. W wyniku zawartych porozumień do 19 listopada ewakuowano jednostki niemieckie
z Królestwa. Okupacja Warszawy przez Niemców podczas I wojny światowej trwała 1184 dni tj. od 5 sierpnia 1915 do 10 listopada 1918 r.
11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna „wobec grożącego niebezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego, dla ujednolicenia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania porządku w kraju” przekazała władzę wojskową i naczelne dowództwo wojsk polskich, jej podległych, brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu. Datę 11 listopada 1918 uznaje się umownie za początek niepodległego państwa Polskiego
(II Rzeczpospolitej), jednocześnie będącą kresem czasu zaborów austriackiego, niemieckiego i rosyjskiego na ziemiach polskich, trwającego przez 123 lata (liczony od III rozbioru), a w szerszym ujęciu przez 146 lat (liczony od I rozbioru w 1772).
Data ta wybrana została w II Rzeczypospolitej jako pamiątka odzyskania faktycznej niepodległości przez Polskę oraz zakończenia I wojny światowej.
W ten sposób 11 listopada w Polsce obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości – święto państwowe dla upamiętnienia odzyskania niepodległości w 1918 r. Święto zostało ustanowione ustawą z dnia 23 kwietnia 1937, zniesione ustawą Krajowej Rady Narodowej 22 lipca 1945, przywrócono je ustawą w okresie transformacji systemowej w 1989 r.
W latach 1919–1936 rocznicę odzyskania niepodległości świętowano w Warszawie jako uroczystości o charakterze wojskowym. Organizowano je zazwyczaj w pierwszą niedzielę po 11 listopada. W 1919 roku nie było sprzyjającej sytuacji by uczcić rocznicę odzyskania niepodległości, ponieważ trwały jeszcze walki o granice Rzeczypospolitej. Pierwszy raz w pełni uroczyście upamiętniono odzyskanie niepodległości 14 listopada 1920 r. W okresie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej świętowanie polskich świąt państwowych było niemożliwe. Organizatorzy przygotowywanych konspiracyjnie obchodów rocznicy 11 listopada, byli narażeni na dotkliwe represje. Jednak mimo to pamięć o Święcie Niepodległości starano się podtrzymywać. W dniach poprzedzających 11 listopada na murach, ogrodzeniach, płytach chodnikowych pojawiały się afisze, ulotki i napisy „Polska żyje”, „Polska zwycięży”, „Polska walczy”, „Jeszcze Polska nie zginęła”, „11.XI.1918” a od 1942 r. roku także znak Polski Walczącej.
Ilustr.: Święto Niepodległości obchodzone w Iraku 11.11.1943 r. w Ośrodku Wyszkolenia Broni Pancernej – Batalion Zapasowy Czołgów. Dekoracje na ciężarówkach nawiązują do tej rocznicy. [ze zb. Ryszard Saczyński, fot. plut.pchor. Zenobiusz Wankiewicz]
Po II wojnie w okresie PRL obchody rocznicy odzyskania niepodległości 11 listopada organizowane były nielegalnie. Święto Niepodległości zostało przywrócone przez Sejm ustawą z 15 lutego 1989 r. pod nazwą „Narodowe Święto Niepodległości.
Źródło:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowe_Święto_Niepodległości
https://pl.wikipedia.org/wiki/Odzyskanie_niepodległości_przez_Polskę_w_1918_roku
https://dzieje.pl/aktualnosci/11-listopada-swieto-niepodleglosci
https://www.google.com/search?q=front+wschodni+1+wojna+światowa+mapa&tbm=isch&client=opera&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjmzY6B7PXsAhUV6CoKHfmVCHgQrNwCKAB6BQgBENQB&biw=867&bih=529#imgrc=RnG04-4Dpta7RM
StZ