11 LIPCA – 81. ROCZNICA LUDOBÓJSTWA NA KRESACH
Ilustr.: Pomnik ofiar UPA Wrocław, fot. IPN Wrocław
Właśnie mija 81 lat od momentu, gdy w niedzielę 11 lipca 1943 r. bandy ukraińskie UPA i OUN wspierane często przez miejscową ukraińską ludność, jednocześnie zaatakowały ponad sto wsi i wiele kościołów, gdzie schronili się Polacy i dokonali ich masakry. Mordowano księży przy ołtarzach, niewinne dzieci, całe rodziny. Nie był to ani pierwszy, ani ostatni dzień krwawych, tragicznych dni Kresów Wschodnich.
W latach trzydziestych i czterdziestych we wschodnich województwach II Rzeczpospolitej zamordowano w okrutny sposób dziesiątki tysięcy osób narodowości polskiej i obywateli polskich. 11 lipca dla Kresowian, ich dzieci i wnuków jest Dniem Pamięci o Męczeństwie wszystkich Polaków na Kresach.
11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. Święto to ustanowione zostało na mocy uchwały Sejmu z dn. 22 lipca 2016 r. i jest poświęcone pamięci ofiar rzezi wołyńskiej. Dzień ten dla Kresowian, ich dzieci i wnuków jest Dniem Pamięci o Męczeństwie wszystkich Polaków na Kresach. Pamięć ta jest też naszym zobowiązaniem wobec tych, „którzy zginęli z myślą o Tej, która nigdy nie zaginie”.
W swojej uchwale Sejm oddał hołd ofiarom mordów na obywatelach II Rzeczypospolitej (Polakach, Żydach, Ormianach, Czechach i przedstawicielach innych mniejszości narodowych), dokonywanych w latach 1943–1945 przez ukraińskich nacjonalistów z szeregów OUN, UPA, SS-Galizien i innych formacji. W ustawie wyrażono też wdzięczność wobec tzw. Sprawiedliwych Ukraińców, którzy odmawiali udziału w mordach i ratowali Polaków.
Akcja UPA była kulminacją trwającej już od początku 1943 r. fali mordowania i wypędzania Polaków z ich domów, w wyniku której na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło ok. 100 tys. Polaków. Sprawcami Zbrodni Wołyńskiej były Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów – frakcja Stepana Bandery, podporządkowana jej Ukraińska Powstańcza Armia oraz ludność ukraińska uczestnicząca w mordach polskich sąsiadów. OUN-UPA nazywała swoje działania „antypolską akcją”. To określenie ukrywało zamiar, jakim było wymordowanie i wypędzenie Polaków. Za przeprowadzenie ludobójczej czystki etnicznej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej na polskiej ludności cywilnej bezpośrednią odpowiedzialność ponosi główny dowódca UPA, Roman Szuchewycz.
Określenie „zbrodnia wołyńska” dotyczy nie tylko masowych mordów dokonanych na terenach Wołynia, czyli byłego województwa wołyńskiego, ale także w województwach lwowskim, tarnopolskim i stanisławowskim (Kresy Wschodnie), a także w województwach lubelskim i poleskim.
Według szacunków polskich historyków ukraińscy nacjonaliści zamordowali około 100 tys. Polaków. 40-60 tys. zginęło na Wołyniu, 20-40 tys. – w Kresach Wschodnich, a co najmniej 4 tys. na ziemiach znajdujących się obecnie w granicach Polski. Terror UPA spowodował, że setki tysięcy Polaków opuściły swoje domy, uciekając do centralnej Polski.
We Wrocławiu przy ul. Frycza-Modrzewskiego 12 znajduje się pomnik mauzoleum ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów spod znaku UON-UPA, dokonanej w latach 1939-47, jako pierwszy w Polsce upamiętniający rzeź wołyńską, odsłonięty w 1999 r. staraniem Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów.
7 lipca br. w Częstochowie pod Jasną Górą odbył się Marsz Pamięci upamiętniający tamte wydarzenia.
Ilustr.: Marsz pamięci Jasna Góra, fot.: Z.Z. Warszawa
11 lipca przypada 81. rocznica ukraińskiego ludobójstwa na Kresach, czyli Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ukraińskiego Ludobójstwa.
Aby podtrzymać pamięć o tych wydarzeniach, we Wrocławiu będą mieć miejsce społeczne obchody w ramach których odbędzie się:
– Msza Święta (11 lipca 2024 godz. 12:00), Kościół Najświętszej Maryi Panny na Piasku we Wrocławiu;
– Konferencja popularnonaukowa: 80. rocznica zbrodni w Hucie Pieniackiej (11 lipca 2024 godz. 17:00 – 19:00), Budynek kolejki wąskotorowej CIUCHCIA, pl. Staszica 2a, Wrocław;
– Marsz Pamięci (11 lipca 2024 godz. 19:00), Pl. Strzelecki – Pomnik Pomordowanych na Kresach przy ul. Frycza-Modrzewskiego.
14 lipca 2024 r. w miejscowości Domastawa w gminie Jarocin w województwie podkarpackim zostanie odsłonięty Pomnik Rzezi Wołyńskiej. Autorem pomnika jest Andrzej Pityński. 14-metrowy pomnik waży 14 ton i ma kształt orła. W środku monumentu znajduje się wycięty krzyż, a w nim tryzub, na który nabite jest dziecko. U jego podstawy znajdują się głowy dzieci nabite na sztachety i umieszczone w płomieniach. W górnej części i na skrzydłach orła umieszczone zostały nazwy miejscowości, w których doszło do mordów przez UPA.
Jest to pomnik, którego nie chciały większe miasta i dopiero w kwietniu 2021 roku radni gminy Jarocin powiedzieli tak dla pomnika, wskazując lokalizację w miejscowość Domastawa. Pomnik który upomina się o pamięć o ofiarach zbrodni wołyńskiej, który w dzisiejszych czasach jest arcyważny. Politycy unikają tematu, media milczą i dlatego pełny szacunek dla zaangażowania ludzi, dzięki którym pomnik powstał.
Domostawa
Pamiętajmy, że o zbrodniach UPA i OUN musimy mówić głośno i z podniesioną głową.
Źródło:
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20160000726/O/M20160726.pdf
https://pl.wikipedia.org/wiki/Rzeź_wołyńska
https://pamietajskadjestes.pl/miejsca-pamieci/polska/dolnoslaskie/wroclaw/pomnik-ofiar-upa
https://sztafeta.pl/2023/07/02/kiedy-odsloniecie-rzezi-wolynskiej/
StZ, RS