1924-2024 – 100 LAT ZŁOTEGO
Ilustr.: Polska, Zestaw: 1 i 2 złote, 1924, Warszawskie Centrum Numizmatyczne, aukcja online, nr 142337.
W listopadzie 1918 r. – po 123 latach niewoli Polska odzyskała niepodległość. Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa przeszła w ręce Rządu Polskiego i stała się jedyną instytucją emisyjną emitując nadal markę polską. Wiele czynników, w tym wojna polsko-bolszewicka spowodowało, że wydatki państwa polskiego w pierwszych latach odzyskanej niepodległości wielokrotnie przekraczały dochody. Ceny detaliczne rosły w zawrotnym tempie. Z czasem inflacja przeszła w fazę hiperinflacji: wartość marki polskiej dramatycznie spadała. W listopadzie 1923 r. wyemitowano banknoty o nominale 5.000.000 i 10.000.000 marek polskich. Były to najwyższe wartości w historii pieniądza polskiego. Przygotowywano również banknot o nominale 50.000.000 marek polskich, który jednak nie wszedł do obiegu. Warto przypomnieć, że także na początku lat 90. XX w. wystąpiła hiperinflacja, podczas której najwyższym nominałem były banknoty o nominale „tylko” 2.000.000 zł.
Sytuacja gospodarcza w 1923 r. wymagała radykalnej naprawy. Dlatego podczas trwającej hiperinflacji rozpoczęto pracę nad nową walutą. 17 XII 1923 r. powstał pozaparlamentarny rząd fachowców Władysława Grabskiego, który został premierem i ministrem skarbu. 11 stycznia 1924 r. Sejm uchwalił ustawę o naprawie skarbu państwa i reformie walutowej. Dekret Rządu z 25 lutego 1924 r. ustanowił nową walutę o nazwie „złoty” równy 100 groszom. W kwietniu 1924 r. powstał Bank Polski (1 lutego 1924 r. zakończono działalność emisyjną Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej), a 28 kwietnia 1924 r. stał się pierwszym dniem obiegu „złotego”. Pierwszą walutą złotową z datą emisji 28 kwietnia 1924 r. stał się drobny papierowy pieniądz zdawkowy o nominale 1 i 5 groszy wydrukowany na połówkach starych banknotów markowych. W ciągu 1924 r. (i w następnych latach) wprowadzano do obiegu kolejne nominały banknotów.
W 1924 r. rynek został również nasycony pieniądzem monetarnym z datą emisji „1923”. O ile monety 1, 2 i 5 groszy wybito z datą 1923, a w kolejnych latach bito je z następnymi latami emisji, to monety niklowe 10, 20 i 50 groszy zostały wybite wyłącznie z datą „1923”. W kolejnych latach emitowano je nadal, ale bez aktualizowania daty.
Złoty: jednostka monetarna Polski wprowadzona w 1924 r. stała się faktem. Jest nią po dziś dzień i będzie obecna dopóty, dopóki obowiązuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
Źródło ilustracji:
Polska, 1 grosz, 1923, Warszawskie Centrum Numizmatyczne, E-aukcja 617, nr 394063.
Polska, 2 grosze, 1923, Warszawskie Centrum Numizmatyczne, aukcja online, nr 384252.
Polska, Zestaw: 10, 20 i 50 gr, 1923, Warszawskie Centrum Numizmatyczne, aukcja online, nr 357024.
Polska, Zestaw: 1 i 2 złote, 1924, Warszawskie Centrum Numizmatyczne, aukcja online, nr 142337.
Opracował Robert Pieńkowski