84. ROCZNICA WYWÓZKI POLAKÓW Z KRESÓW WSCHODNICH NA SYBIR PRZEZ SOWIETÓW
Ilustr.: Polscy zesłańcy (ze zbiorów IPN)
W sobotę 10 lutego 2024 r. przypada 84. rocznica pierwszej masowej wywózki Polaków ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej na Sybir przez Sowietów, którzy od 17 września 1939 roku okupowali Kresy Wschodnie. 10 lutego 1940 roku rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir, przeprowadzona przez NKWD. W głąb Związku Sowieckiego wywieziono tego dnia około 140 tys. obywateli polskich. Wielu zmarło już w drodze, tysiące nie wróciło do kraju. Wśród deportowanych były przede wszystkim rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski.
W głąb Związku Sowieckiego wywieziono przede wszystkim polską elitę intelektualną. Chodziło o to, aby pozbyć się tych obywateli polskich, którzy mają największą świadomość swojej przynależności narodowej i państwowej. W ten sposób najłatwiej było zniszczyć polską państwowość. Polacy na Kresach 10 lutego 1941 r. zostali obudzeni o północy ze snu mocnym łomotaniem w drzwi. Dano im tylko pół godziny na spakowanie się i saniami przy 40-stopniowym mrozie dowożono ich do stacji kolejowej. W bydlęcych wagonach, w nieludzkich warunkach, pod eskortą żołnierzy NKWD wywożono ich na Sybir i do Kazachstanu.
Usunięcie intelektualnej i kulturalnej elity było więc podstawowym warunkiem skutecznej sowietyzacji i pełnej aneksji Kresów.
Następne wywózki Sowieci przeprowadzili w kwietniu i na przełomie czerwca i lipca 1940 roku oraz na przełomie maja i czerwca 1941. Ich celem była depolonizacja Kresów Wschodnich i sowietyzacja ludności mieszkającej na terenach zagarniętych Polsce we wrześniu 1939 roku. Cztery deportacje z lat 1940–1941 miały doprowadzić do zniszczenia śladów polskiej państwowości na zajętych obszarach oraz ich unifikacji ze Związkiem Sowieckim. Historycy szacują, że w sumie na Syberię wywieziono od trzystu tysięcy do ponad miliona Polaków.
Deportacje ludności polskiej w głąb ZSRS z lat 1940–1941 nie były ostatnimi. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 roku na teren okupowanej przez Niemców Polski, warunków życia w surowym klimacie syberyjskich stepów doświadczyli m.in. wywiezieni do łagrów żołnierze AK oraz ludność cywilna z zajętego przez Sowietów terytorium Polski.
10 lutego odbędzie się w Białymstoku, a 17 lutego we Wrocławiu Bieg Pamięci Sybiru – upamiętniający ofiary wywózek na Wschód. Według danych organizatorów weźmie w nich udział ponad 1000 osób. We Wrocławiu Bieg Pamięci Sybiru organizowany jest po raz drugi i będzie się odbywał w Lesie Osobowickim. Szczegóły znajdują się na stronie internetowej: https://biegpamiecisybiru.pl/.
Żródło
https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/137719,Deportacje-Polakow-w-glab-Zwiazku-Sowieckiego.html
StZ