AD VOCEM – PIELGRZYMKA

Ilustr.: 49 Huculski Pułk Strzelców z Garnizonu Kołomyja

Bożena Krupska

W ubiegłą niedzielę odbyła się 37 pielgrzymka do łaskami słynącego obrazu Matki Boskiej Kołomyjskiej w kościele oo. Kapucynów pw. Nawiedzenia NMP w Skomielnej Czarnej z udziałem kompanii honorowej 5 Pułku Dowodzenia 2 Korpusu Polskiego z Garnizonu Kraków.

Uroczystość ta przypomniała kołomyjanom i ich potomkom jak wraz z żołnierzami  49 Huculskiego Pułku Strzelców i I dywizjonu 11 Pułku Artylerii Lekkiej świętowano w Kołomyi przed 1939. Kołomyja była miastem garnizonowym od czasów I Rzeczypospolitej. Stacjonowała tu na zamku chorągiew królewska, później pułki austro-węgierskie, a od 1921/22 pułki  Wojska Polskiego, w których służyli oficerowie z całej Polski oraz żołnierze wszystkich narodowości z całego Pokucia.

Podczas świąt i uroczystości kołomyjska kompania honorowa 49 HPS wyruszała z koszar „białych” gen. Mieczysława Neugebauera przy Paderewskiego lub „czerwonych” gen. Józefa Hallera przy Czarnieckiego w kierunku Rynku na Plac Józefa Piłsudskiego, maszerując ulicami: Paderewskiego, Kraszewskiego Kościuszki, Piłsudskiego, Aleją Wolności i Czarnieckiego, czasem Legionów i Majora Gniadego. Święta państwowe poprzedzał wieczorny capstrzyk orkiestry z plutonem honorowym 49 HPS i pochodniami, rankiem witał mieszkańców hejnał – pobudka grana przez trębacza z wieży ratuszowej. Do 1929 defilowano przed starostwem, a od 1930 przed pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego w Rynku, jedynym w kraju postawionym za jego życia. Tam przy Placu Piłsudskiego na słynnej Linii A–B (część zachodnia Rynku) stawiano trybunę dla reprezentantów miejscowych władz, wojska i kawalerów Orderu Virtuti Militari. Dlaczego tak honorowano Józefa Piłsudskiego? Bo był twórcą Legionów Polskich i to jego żołnierze II Brygady LP po 142 latach niewoli pierwsi wkroczyli na Pokucie w 1914, a do Kołomyi w 1915, dając nadzieję na odzyskanie wolności i niepodległości. Od tego czasu kołomyjanie wszystkich żołnierzy WP z lat 1914–1920 zwali legionistami.

Wymieńmy chronologicznie główne przemarsze, pochody i defilady kołomyjskie:

– Niedziele – Msza św. o godz. 11.00 w kościele oo. Jezuitów pw. św. Ignacego Loyoli przy Kraszewskiego z udziałem kompanii honorowej 

– Msze  święte podczas świąt państwowych i religijnych w świątyniach wszystkich wyznań (kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP, cerkiew św. Michała, zbór ewangelicki na Baginsbergu i wielka synagoga)  z udziałem delegacji oficerów 49 HPS i I/11 PAL

– 6 stycznia (według kalendarza juliańskiego czyli 19 stycznia) święto Jordanu grekokatolików, procesja kompanii honorowej  49 HPS wraz z orkiestrą  z cerkwi św. Michała ulicami Sobieskiego i Jabłonowskich nad Prut

– 18–19 marca – dzień imienin marszałka Józefa Piłsudskiego, obchodzony także po jego śmierci, defilada przed jego pomnikiem, poprzedzona wieczornym marszem z pochodniami przy akompaniamencie werbli

– Marzec-Kwiecień – Msza św. rezurekcyjna w kościołach parafialnym i oo. Jezuitów z udziałem kompanii honorowej z orkiestrą

– Maj-Czerwiec – procesja Bożego Ciała

– 3 maja – Święto Konstytucji 3 Maja, defilada przed pomnikiem Marszałka

– 12 maja – rocznica śmierci Marszałka, defilada jw. poprzedzona capstrzykiem

– Czerwiec – Święto Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego, defilada przed pomnikiem Marszałka

– 16–19 lipca – Święto Pułkowe 49 HPS w rocznicę bitwy pod Chorupaniem na Wołyniu w 1920, Msza św. w kościele oo. Jezuitów, defilada przed pomnikiem Marszałka, apel poległych na stadionie Sokoła lub Wojskowo-Cywilnego Klubu Sportowego (WCKS) „Pokucie”

– 15 sierpnia – Święto Żołnierza

– Lato – wymarsz i powrót żołnierzy z ćwiczeń polowych oraz przemarsz przez miasto do koszar

– 11 listopada – Święto Niepodległości, defilada przed pomnikiem Marszałka

Dodajmy do tego udział kompanii honorowej w uroczystościach okolicznościowych oraz przemarsze przez miasto orkiestry pułkowej, stacjonującej w „białych” koszarach, na koncerty. A koncertowano w  Miejskiej Komunalnej Kasie Oszczędności (MKKO), Sokole, latem w Parku Miejskim i w ogrodzie obok kina „Mars” przy Piłsudskiego, a zimą nad stawem Rosenraucha. Żołnierze WP byli całkowicie zintegrowani z miejscowym społeczeństwem, byli dumą miasta. Jak widać kołomyjanie witali i podziwiali swych żołnierzy na ulicach miasta przez okres prawie 1/3 roku, uwielbiali 49 HPS i 11 PAL, więc nie dziwmy się, że dzisiaj widząc żołnierzy WP w karpackich pelerynach i kapeluszach z ptasimi piórkami nie jednemu z nich łza się w oku zakręci.

 

Ilustr.: Orkiestra wojskowa 49 PP (od 1938 r. 49 HPS), fot. ze zb. Danuty Wankiewicz-Pindus

Ilustr: Kompania honorowa 49 PP przed wejściem na Mszę św. do kościoła oo. Jezuitów (1936), fot. ze zb. Eugeniusza Neuberga

Ilustr.: Procesja podczas Regionalnego Kongresu Eucharystycznego Pokucia w Kołomyi (1936), fot. ze zb. Eugeniusza Neuberga

Nazwy obu kołomyjskich pułków odznaczonych za udział w kampanii wrześniowej Orderem Virtuti Militari widnieją wraz z orderem na awersie sztandaru Ogólnopolskiego Oddziału Kołomyjan „Pokucie” we Wrocławiu.

OOK „Pokucie” organizując każdego roku pielgrzymkę do Skomielnej Czarnej oraz „Święto Oddziału” w rocznicę poświęcenia sztandaru z asystą wojskową wg Ceremoniału Wojskowego Polskich Sił Zbrojnych kontynuuje przedwojenne tradycje swoich przodków.