550 ROCZNICA URODZIN MIKOŁAJA KOPERNIKA
Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu 19 lutego 1473 r. i tam też uczęszczał do szkoły. Studiował w Akademii Krakowskiej w zakresie nauk matematyczno-przyrodniczych (quadrivium), w epoce największego rozkwitu krakowskiej szkoły astronomicznej, uzyskując przygotowanie z matematyki, optyki geometrycznej, kosmologii, kosmografii oraz astronomii w zakresie: konstruowania i stosowania tablic astronomicznych oraz posługiwania się instrumentami astronomicznymi. Jego nauka w Krakowie (1491 – 1495) przypadła na czas, gdy na uczelni największy rozkwit przeżywała astronomia. Nauczycielem Kopernika był Wojciech z Brudzewa, którego wykładów przyjeżdżała słuchać młodzież z Niemiec, Węgier i Szwecji. Następnie podjął studia prawa kanonicznego na uniwersytecie w Bolonii (1496–1501), aby po kilkumiesięcznym pobycie na Warmii rozpocząć studia medyczne w Padwie (1501– 1503) połączone z uzyskaniem (1503) doktoratu z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze. Poza regularnymi studiami wymienionych dyscyplin oraz uprawianiem, niezależnie od nich, astronomii doskonalił Kopernik we Włoszech znajomość języków klasycznych. We Włoszech pogłębiał także studia nad tradycją pitagorejską.
Dzięki zabiegom swojego wuja Łukasza Watzenrode już w 1497 r. Kopernik został przyjęty do kapituły warmińskiej. Pierwsze lata pobytu na Warmii spędził jednak na dworze biskupim w Lidzbarku Warmińskim jako osobisty sekretarz i lekarz Watzenrodego. U boku wuja uczestniczył w życiu politycznym, jeżdżąc na zjazdy stanów Prus Królewskich w Malborku, Elblągu i Toruniu. Po śmierci Watzenrode, Kopernik ostatecznie osiadł jako kanonik (bez przyjęcia święceń kapłańskich) przy katedrze we Fromborku.
Większości swych obserwacji astronomicznych dokonał we Fromborku, gdzie zmarł 24 V 1543 r. Jego najważniejszym dziełem jest traktat opublikowany w 1543 r. „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”), w którym opisał heliocentryczną wizję wszechświata. Teoria ta stała się jedną z najważniejszych rewolucji naukowych w dziejach ludzkości.
Twierdzenie Kopernika, że to nie Ziemia stanowi centrum Wszechświata, ale razem z innymi planetami krąży dokoła Słońca, wydaje się dzisiaj oczywiste. W momencie ogłoszenia był to pogląd bardzo rewolucyjny i wywarł głęboki wpływ na nauki przyrodnicze i filozofię. Prace Kopernika dokonały przełomu i wywołały jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim.
Pozostałe osiągnięcia uczonego to m.in. sformułowanie ilościowej teorii pieniądza i prawa Kopernika-Greshama w ekonomii mówiąca, że jeśli jednocześnie istnieją dwa rodzaje pieniądza, pod względem prawnym równowartościowe, ale jeden z nich jest postrzegany jako lepszy (np. o wyższej zawartości kruszcu), ten „lepszy” pieniądz będzie gromadzony a w obiegu pozostanie głównie ten „gorszy”. Krótko mówiąc, gorszy pieniądz wypiera lepszy.
W geometrii płaskiej rozpowszechnił twierdzenie nazywane jego imieniem. Twierdzenie Kopernika, które mówi, że jeśli wewnątrz okręgu toczy się bez poślizgu okrąg o promieniu dwa razy mniejszym, to dowolny, lecz ustalony punkt małego okręgu porusza się prostoliniowo po średnicy okręgu większego.
W listopadzie 2022 r. Senat RP przyjął jednogłośnie uchwałę ustanawiającą 2023 Rokiem Mikołaja Kopernika. Datę powiązano z rocznicą pięćset pięćdziesiątych urodzin i czterysta osiemdziesiątą rocznicą śmierci Mikołaja Kopernika
Ilustr.: Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem – obraz olejny autorstwa Jana Matejki
Źródło:
https://frombork.art.pl/pl/mikolaj-kopernik-2/
https://www.national-geographic.pl/artykul/mikolaj-kopernik-sekrety-reformatora-wszechswiata
https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/kopernik-mikolaj;3925575.html
https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/rok-2023-pod-patronatem-mikolaja-kopernika
StZ