43. ROCZNICA POROZUMIEŃ SIERPNIOWYCH I POWSTANIA SOLIDARNOŚCI
43 lata temu, 31 sierpnia 1980 r., o 17.00, w sali BHP Stoczni Gdańskiej zostało podpisane porozumienie między komisją rządową kierowaną przez wicepremiera Mieczysława Jagielskiego a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym (MKS) z Lechem Wałęsą na czele, reprezentującym ponad 700 zakładów z całej Polski.
Ilustr.: Tablice z 21 postulatami Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego umieszczonego na budynku portierni przy Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina, fot. Krzysztof Korczyński
W Polsce w ten sposób doszło do jednego z najbardziej zaskakujących wydarzeń XX w. – pokojowy bunt doprowadził do zgody władz na powstanie niezależnych związków zawodowych. Porozumienia sierpniowe stanowiły wyłom w systemie politycznym bloku komunistycznego. Delegacja rządowa zgodziła się wówczas m.in. na utworzenie nowych, niezależnych, samorządnych związków zawodowych, prawo do strajku, budowę pomnika ofiar Grudnia 1970, transmisje niedzielnych mszy św. w Polskim Radiu i ograniczenie cenzury.
Popisanie Porozumień Sierpniowych to był początek gwałtownych przemian w naszym kraju, które doprowadziły do upadku komunizmu. Funkcjonowanie NSZZ Solidarność oddziaływało dodatkowo na naszych sąsiadów, którzy również znajdowali się pod panowaniem tego ustroju. Najważniejszym jej przesłaniem była nadzieja na to, że możemy zmienić naszą rzeczywistość i świat mimo pewnych trudności.
Negocjacje pomiędzy MKS a komisją rządowa trwały do 31 sierpnia 1980 r. Strajkujący robotnicy wcześniej ogłosili 21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Tablice z tymi postulatami umieszczono na budynku portierni przy Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Listę otwierało żądanie utworzenia wolnych związków zawodowych. Pozostałe dotyczyły przestrzegania konstytucyjnych praw i wolności, zniesienia przywilejów partyjnych oraz poprawy warunków bytowych społeczeństwa.
Jagielski nie tylko zgodził się na realizację punktu pierwszego żądań dotyczącym powołania wolnych związków zawodowych, ale także na gwarancję zwolnienia więźniów politycznych, czego strajkujący domagali się w ostatnich godzinach protestu. 31 sierpnia 1980 r. w sali BHP Stoczni Gdańskiej im. Lenina Lech Wałęsa i Mieczysław Jagielski podpisali porozumienie, które miało zagwarantować robotnikom stworzenie niezależnego związku oraz poprawę sytuacji społeczno-gospodarczej w kraju. Podobne porozumienia podpisano dzień wcześniej w Szczecinie, a po Gdańsku także w Wałbrzychu, Jastrzębiu Zdroju i Dąbrowie Górniczej. To one wszystkie razem dały początek trudnym narodzinom NSZZ „Solidarność”
Jak pokazała historia, znaczenie sierpniowych strajków i porozumień je kończących okazało się daleko większe niż mogli przypuszczać sygnatariusze i niż było to zapisane w podpisanych dokumentach. Chociaż na odzyskanie wolności Polska musiała czekać jeszcze niemal dekadę, przechodząc w tym czasie przez noc stanu wojennego, to ziarno swobód obywatelskich zasiane w Sierpniu 1980 r., kiełkujące w ciągu 15 miesięcy „karnawału «Solidarności»”, przyniosło plon podczas czerwcowych wyborów do Sejmu i Senatu w 1989 r. Wtedy to Polacy, mając wreszcie wybór, masowo opowiedzieli się za kandydatami wywodzącymi się z opozycji demokratycznej.
Wydarzenia polskiego Sierpnia 1980 zapoczątkowały upadek autorytarnego porządku. Ich efektem było wyzwolenie Europy Środkowo-Wschodniej spod jarzma komunizmu i zburzenie pojałtańskiego podziału naszego kontynentu.
Żródło:
https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/42-rocznica-wydarzen-sierpniowych-i-powstania-solidarnosci
https://muzhp.pl/pl/c/2338/nie-tylko-gdansk-porozumienia-sierpniowe-1980-roku
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Strajk_sierpniowy_w_Stoczni_Gda%C5%84skiej_im._Lenina_11.jpg
StZ