81 ROCZNICA AGRESJI ZSRR NA POLSKĘ

17 września 1939 roku o godzinie czwartej rano, bez wypowiedzenia wojny, łamiąc postanowienia paktu o nieagresji, wojska sowieckie dokonały zbrojnej napaści na wschodnie tereny Rzeczypospolitej. Wypełniły tym samym tajny pakt Ribbentrop–Mołotow, na mocy którego Polska miała zostać podzielona między ZSRR a III Rzeszę.
Z uwagi na trwającą od 1 września 1939 r. walkę z niemieckim najeźdźcą, wschodnich rubieży Rzeczypospolitej broniły jedynie szczupłe siły Korpusu Ochrony Pogranicza i nieliczne oddziały Wojska Polskiego.

W trakcie realizacji było tworzenie koncepcji militarnej polegającej na obronie przed armią niemiecką przedmościa rumuńskiego na którym toczono by walkę w oczekiwaniu na interwencję aliantów. Władze polskie przemieściły się na Pokucie. Rząd z dyplomatami oraz prezydent rezydowali w Kosowie, Rożnowie, Kutach, Kniażu i Załuczu nad Czeremoszem.
Kołomyja w dniach od 15 do 17 września stała się kwaterą Naczelnego Wodza i jego sztabu, który mieścił się w Polskiej Bursie Ludowej przy ul. Sienkiewicza. Wejście Armii Czerwonej pokrzyżowało te plany. Wówczas marszałek Edward Śmigły-Rydz skierował swój ostatni rozkaz do walczących żołnierzy. 18 września po południu czołgi sowieckie wjechały do Kołomyi.

Po wkroczeniu do Polski żołnierze Armii Czerwonej dokonywali licznych zabójstw, grabieży i gwałtów. Agresja ZSRR w dużym stopniu była nakierowana na eksterminację polskich elit. Po napaści aresztowano ponad 200 tys. obywateli polskich, w tym oficerów, polityków, intelektualistów, ziemian, urzędników państwowych, policjantów, osadników wojskowych i przedstawicieli wolnych zawodów. Z kolei masowe wywózki na Syberię i w głąb Rosji dotknęły około 1 mln 350 tys. osób. Konsekwencją 17 września były również późniejsze zbrodnie w Katyniu, Twerze, Charkowie i Bykowni, gdzie w sumie zamordowano około 22,5 tys. Polaków.

W październiku 1939 r. po przeprowadzonych w atmosferze terroru wyborach do tzw. Zgromadzeń Ludowych Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi, okupowane terytoria II RP zostały włączone do ZSRR, a ich mieszkańcom narzucono sowieckie obywatelstwo.

Skutki sowieckiej okupacji to utrata nie tylko ponad połowy terytorium II Rzeczypospolitej z Wilnem i Lwowem, Stanisławowem i również Kołomyją ale przede wszystkim strata elit i polskich patriotów oraz sześćsetletniego dziedzictwa kulturowego.
Jeszcze przez pół wieku od napaści ZSRR Polska zmagała się z narzuconym podczas II wojny i po wojnie sowieckim systemem, który zagarnął Kresy Wschodnie a także oprócz niszczenia narodu, wyniszczał kulturę, naukę i rozwój gospodarczy naszego kraju.

źródło: https://polskiedzieje.pl/ii-wojna-swiatowa/agresja-zsrr-na-polske-17-wrzesnia-1939-roku.html;

A. K. Kunert, Rzeczpospolita Walcząca, Warszawa 1993.

BK, SZ