82 ROCZNICA WYBUCHU POWSTANIA WARSZAWSKIEGO
W tym roku mija 82 lat od wybuchu zorganizowanego przez Armię Krajową 1 sierpnia 1944 roku o godz. 17.00 Powstania Warszawskiego.
Powstanie Warszawskie było jednym z największych zrywów niepodległościowych w okupowanej przez Niemców podczas II wojny światowej Europie. Zadaniem Armii Krajowej (AK) było wyzwolenie stolicy i utrzymanie jej przez kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej.
Była to ostatnia szansa na ratowanie niepodległości Polski, zdradzonej skrycie przez naszych zachodnich sojuszników – Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone.
Dysproporcja sił była skrajnie niekorzystna dla strony polskiej, gdyż tylko nieliczne oddziały uczestniczące w Powstaniu były w pełni uzbrojone.
Warszawa przez 2 miesiące stała się miejscem heroicznego boju z przeważającymi siłami hitlerowskimi. W żaden efektywny sposób na pomoc Powstaniu nie przyszły wojska sowieckie, które stały na drugim brzegu Wisły, ponieważ Józef Stalin rozkazał swoim wojskom zatrzymanie się na linii Wisły i powstrzymanie od aktywnych działań przeciwko Niemcom.
Po 63 dniach krwawych walk, 2 października 1944 roku, dowództwo AK było zmuszone podpisać akt „zaprzestania walk w Warszawie”.
Upadek Powstania, nie był daremny. Determinacja powstańców, pogarda śmierci i głębokie przywiązanie do niepodległościowych ideałów musiały zaważyć na decyzjach, które w sprawie polskiej zapadały na Kremlu. Myśl o 17 republice została zawieszona. Nie to okazało się jednak, z perspektywy czasowej, najistotniejsze. Ci, którzy stali się „kamieniami rzuconymi na szaniec”, pozostawili wciąż żywą legendę, kształtującą postawy następców.
O ile pod względem militarnym Powstanie zakończyło się klęską, o tyle pod względem politycznym miało ogromne znaczenie. Polacy zademonstrowali dążenie do odzyskania niepodległości. Powstanie Warszawskie to był w istocie heroiczny bój o wolną Polskę, który na przyszłe dziesięciolecia stał się inspiracją dla żołnierzy i działaczy podziemia niepodległościowego oraz opozycjonistów w PRL.
Od 2010 roku dzień 1 sierpnia jest świętem państwowym jako Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego ustanowiony przez Sejm RP Ustawą z dnia 9 października 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 206 poz. 1588).
Z preambuły ustawy:
„Święto ustanawia się w hołdzie bohaterom Powstania Warszawskiego – tym, którzy w obronie bytu państwowego, z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy, dążyli do odtworzenia instytucji niepodległego Państwa Polskiego, sprzeciwili się okupacji niemieckiej i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej następnym pokoleniom Polaków”.
Źródło:
Materiały Edukacyjne – Edukacja IPN (ipn.gov.pl)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Powstanie_warszawskie
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20092061588
Włodzimierz Suleja „Dawniej to było. Przewodnik po historii Polski”, IPN 2019
StZ